Skip to content Skip to footer

Może ci się wydawać, że patriarchat jest przynajmniej korzystny dla mężczyzn. Nic bardziej mylnego, mówi Cynthia Enloe z Uniwersytetu Clarka w Worcester, Massachusetts. Żeby w pełni wywrócić system, musimy zdać sobie z tego sprawę. – Patriarchat nie jest dobry dla nikogo.  Zwodzi tych uprzywilejowanych, aby myśleli, że mają dobre życie. – opowiada.

Według danych WHO, mężczyźni kultury zachodu są od trzech do czterech razy bardziej skłonni do popełnienia samobójstwa, niż kobiety. Badanie przeprowadzone niedawno w Irlandii ilustruje ten problem. Mężczyźni, u których stwierdzono wysokie ryzyko popełnienia samobójstwa zgłaszali, że szukanie pomocy mogłoby być odebrane jako zagrożenie dla ich męskości, wliczając w to ,,utratę władzy, kontroli i autonomii”.

Oczywistymi przegranymi są, oczywiście, kobiety. – Jeśli mamy do czynienia z wyjątkowo opresyjnym społeczeństwem, kobiety nie mają kontroli nad swoją reprodukcją, więc rodzą dziecko za dzieckiem. – mówi Sarah Hrdy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis. W rezultacie, dzieci są zazwyczaj w gorszej sytuacji, niż gdyby zostały urodzone w bardziej egalitarnych społeczeństwach. – Ekstremalne patriarchaty – mówi Hardy – mają wyższy współczynnik śmiertelności matek i niemowląt i gorsze zdrowie dzieci. 

Nieświadome uprzedzenia

Złożona i wszechobecna natura patriarchatu, leżąca u podstaw wszystkich aspektów społeczeństwa sprawia, że jest on trudny do obalenia. Czynnikiem komplikującym sprawę jest to, że mężczyźni nie są jedynymi przykładającymi się do budowania tego systemu. – Patriarchat nie przetrwałby gdyby przynajmniej niektóre kobiety nie uznawały go za przynoszącego zyski. To jest jego podstępna cecha – mówi Enloe. Wpaja on zarówno dziewczynkom, jak i chłopcom zachowania, które pomagają im osiągnąć sukces. Dla niektórych może to oznaczać przyjmowanie charakterystycznie ,,męskich” zachowań, aby wybić się w zdominowanym przez mężczyzn środowisku pracy. Dla innych, urok i uległość może reprezentować pewnego rodzaju władzę.

patriarchat grafika 1

Nawet jeśli świadomie nie wspieramy systemu, podświadome uprzedzenia są głęboko zakorzenione. Lise Eliot bada różnice między męskimi i żeńskimi mózgami na Uniwersytecie Rosalind Franklin w Chicago. Minęło wiele lat, zanim zdała sobie sprawę, że zwraca więcej uwagi na swoich studentów płci męskiej, kosztem żeńskiej. – Tylko dzięki bolesnej świadomości naszych zachowań możemy mieć nadzieję na ich zmianę – mówi. To oznacza zmianę głęboko zakorzenionych poglądów na temat tego, co to znaczy być mężczyzną, albo kobietą, co będzie kosztowało dużo wysiłku wszystkich ludzi. – Jeśli będziemy w stanie stworzyć mężczyzn o wartościach bardziej skierowanych na dzieci i kobiety o wartościach bardziej skierowanych na karierę, będziemy zmierzać w kierunku społeczeństwa o równych szansach – mówi Hrdy.

Mężczyźni również trudzą się, by żyć zgodnie ze stereotypami patriarchalnych społeczeństw

Nawet w świecie, w którym zarówno kobiety, jak i mężczyźni mają takie same szanse na zostanie inżynierami (inżynierkami) i pielęgniarzami (pielęgniarkami), będą istniały bariery dla równości. Po pierwsze, są ukryte czynniki zniechęcające mężczyzn do brania większej odpowiedzialności za opiekę nad dziećmi. Badanie Jasmine Kelland z Uniwersytetu w Plymouth w Wielkiej Brytanii pokazało, że mężczyźni pracujący w niepełnym wymiarze godzinowym są uważani za mniej kompetentnych zaangażowanych niż jakakolwiek inna grupa. Jednak porównania między krajami sugerują, że zachęcanie ojców do bycia bardziej obecnymi mogłoby pomóc w zduszeniu występowania gwałtów i napaści seksualnych.

Innym wyzwaniem jest rywalizacja między kobietami. Wiele badań przyglądało się temu, jak może to stwarzać bariery dla kobiet w pracy. Przykładowo, jedno z nich pokazało, żę kobieca kadra z Holandii była bardziej skłonna do krytykowania kobiecych podwładnych, niż skłonni byli do tego mężczyźni. Eksperyment opublikowany w zeszłym roku sugeruje, że kobiety zajmujące wysokie stanowiska są mniej skłonne niż mężczyźni do współpracy z podwładnymi tej samej płci. Gdzie indziej, analiza danych dotyczących amerykańskich pracowników pokazała, że kobiety wolą mieć szefa mężczyznę.

patriarchat grafika 2

Z drugiej strony, case studies pokazują, że przy wspólnym wysiłku społeczeństwa są w stanie nauczyć się być mniej mizoginistyczne. W Radżastanie w Indiach, jedna czwarta zamężnych kobiet doświadcza przemocy ze strony swoich mężów. Dlatego trzy lata temu Centrum Zdrowia i Sprawiedliwości Społecznej w New Delhi zorganizowało w 30 wioskach interwencję skierowaną do dorastających chłopców i młodych dorosłych mężczyzn w wieku do 25 lat. W każdym przypadku, od jednego do dwóch tuzinów mężczyzn zgłosiło chęć wzięcia udziału w szkoleniu na temat równości płci, seksualności i przemocy.

Przyglądając się wpływowi projektu w siedmiu wioskach, rok po jego rozpoczęciu, badacze stwierdzili znaczące zmiany w wiedzy, nastawieniu oraz zmiany zachowań w całej społeczności. W jednej z wiosek wszystkie dziewczynki zostały wysłane do szkoły razem z chłopcami, jako rezultat programu. W innej, mieszkańcy rozpoczęli kampanię przeciwko ślubów dzieci.

patriarchat grafika 3

To tylko kilka wiosek w jednym regionie, ale projekt ten pokazuje, że zmiana jest możliwa. I że potrzeba nie tylko kampanii, prawa i świadomości, ale co ważniejsze, głębokiej zmiany uprzedzeń i norm, które figurują w głowach zarówno mężczyzn, jak i kobiet.

Źródła: 

  • Negotiating Gender Norms to Support Men in Psychological Distress (American Journal of Men’s Health 2017)
  • Do women prefer female bosses? (ScienceDirect 2016)
  • The underrepresentation of women in science: Differential commitment or the queen bee syndrome? (Social Psychology 2010)
  • Process and impact evaluation of a community gender equality intervention with young men in Rajasthan, India (Culture, Health & Sexuality 2018)
MAMY NADZIEJĘ, ŻE PODOBA CI SIĘ TO CO CZYTASZ...

Nigdy nie było ważniejszego czasu, aby edukować społecznie

ORION Organizacja Społeczna tworzy Publikacje dla osób, które cenią wiedzę opartą na dowodach i sprawdzonych źródłach. Naszym celem jest budowanie świadomego społeczeństwa, dlatego nasze materiały zawsze będą z darmowym dostępem. Jeśli możesz wesprzyj nas dzisiaj, przekazując darowiznę, którą możesz odliczyć od podatku oraz udostępniaj nasze Publikacje swoim przyjaciołom.

Nasze Publikacje mogą być rozpowszechniane na podstawie licencji: Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-SA 4.0)

Icon
Icon
Icon
Icon