Skip to content Skip to footer

W czasach nieoczekiwanej niepewności, takiej jak nagłe pojawienie się globalnej pandemii, ludzie mogą być bardziej podatni na paranoję, jak donoszą naukowcy z Yale w nowych badaniach opublikowanych w czasopiśmie eLife.

– Kiedy nasz świat niespodziewanie się zmienia, chcemy za tę zmienność obwinić kogoś, aby nabrała sensu i być może ją zneutralizować – powiedział  Philip Corlett, profesor nadzwyczajny psychiatrii w Yale oraz autor nadzorujący. – Historycznie w czasach przełomowych, takich jak Wielki Pożar Starożytnego Rzymu w roku 64 albo ataki terrorystyczne 9/11, paranoja i teorie spiskowe wzrastały.

Paranoja jest kluczowym objawem poważnej choroby psychicznej, objawiającej się przekonaniem, że inni mają wobec nas niecne zamiary.  Ale przejawia się też w różnym stopniu u ogółu społeczeństwa. Na przykład, jedne z poprzednich badań wykazały, że 20% ludzi wierzyło w to, że w jakimś czasie zeszłego roku inni ludzie byli nastawieni przeciwko nim; 8% wierzyło, że inni byli skłonni je skrzywdzić.

Dominująca teoria głosi, że paranoja wynika z niemożności dokładnego określenia zagrożeń społecznych. Jednak But Corlett oraz główny autor pracy Erin Reed z Yale zakładali, że paranoja jest osadzona w bardziej podstawowym mechanizmie uczenia się, wywoływanym przez niepewność nawet przy braku zagrożenia społecznego.

– Myślimy o mózgu jak o maszynie przewidującej; niespodziewana zmiana, czy  społeczna czy nie, może tworzyć zagrożenie — ogranicza zdolność prognostyczną mózgu – powiedział Reed. – Paranoja może być odpowiedzią na ogólną niepewność, a interakcje społeczne są częściowo złożone i trudne do przewidzenia.  

W serii eksperymentów, naukowcy prosili badanych z różnym stopniem paranoi o udział w grze karcianej, w której potajemnie zmieniono zasady gry. Ludzie bez paranoi lub z paranoją w niewielkim stopniu nie byli skłonni zakładać, że zasady zostały zmienione. Jednakże ci dotknięci paranoją spodziewali się nawet większej zmienności w grze. Pod wpływem chwili – nawet po wygranej zmieniali swoje wybory.

Następnie naukowcy zwiększyli poziom niepewności, zmieniając zasady w połowie gry i nie mówiąc o tym uczestnikom. Ta nagła zmiana spowodowała, że nawet uczestnicy dotknięci paranoją w niewielkim stopniu zachowywali się tak, jak paranoicy, i nie wyciągali wniosków ze swoich wyborów.

W powiązanym eksperymencie Jane Taylor i Stephanie Gromanz Yale trenowali szczury jako względnie aspołeczne istoty, aby rozwiązywały podobne zadanie, w którym zmieniono zasady wygranej. Szczury, którym podawano metamfetaminę – która u ludzi powoduje paranoje – zachowywały się tak, jak ludzie z osobowością paranoiczną. One również spodziewały się dużej zmienności i polegały bardziej na własnych przeczuciach niż na wyciąganiu wniosków.

Następnie Reed i Corlett wraz z zespołem zastosowali model matematyczny do porównania wyborów dokonywanych przez szczury i ludzi podczas wykonywania tych podobnych czynności. Naukowcy odkryli, że wyniki szczurów, którym podano metamfetaminę przypominały te uzyskane przez ludzi z paranoją.

– Mamy nadzieję, że ta praca ułatwi mechanistyczne wyjaśnienie paranoi, pierwszy krok do opracowania nowych programów leczenia, ukierunkowanych na te mechanizmy – powiedział Corlett.

– Zaletą patrzenia na paranoję przez pryzmat nie-społeczny jest to, że możemy badać te mechanizmy w prostszych systemach, bez potrzeby reasumowania bogactwa ludzkich interakcji społecznych – powiedział Reed.

Źródło: Paranoia as a deficit in non-social belief updating (eLife)

 

MAMY NADZIEJĘ, ŻE PODOBA CI SIĘ TO CO CZYTASZ...

Nigdy nie było ważniejszego czasu, aby edukować społecznie

ORION Organizacja Społeczna tworzy Publikacje dla osób, które cenią wiedzę opartą na dowodach i sprawdzonych źródłach. Naszym celem jest budowanie świadomego społeczeństwa, dlatego nasze materiały zawsze będą z darmowym dostępem. Jeśli możesz wesprzyj nas dzisiaj, przekazując darowiznę, którą możesz odliczyć od podatku oraz udostępniaj nasze Publikacje swoim przyjaciołom.

Nasze Publikacje mogą być rozpowszechniane na podstawie licencji: Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-SA 4.0)

Icon
Icon
Icon
Icon